नेपालको राजनीतिक परिवर्तनले तिब्बती निर्वासित समुदायलाई गहिरो रूपमा छोएको छ। भारतको हिमाचल प्रदेशस्थित म्याक्लोडगञ्जमा सन् १९५९ देखि निर्वासित जीवन बिताइरहेका परम पूज्यनीय १४औं दलाई लामाले सेप्टेम्बर १३ मा धरमशालाबाट जारी शुभकामना पत्रमा नवनियुक्त प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीलाई बधाई दिँदै लेख्नुभयो, “नेपाललाई यो चुनौतीपूर्ण समयमा नेतृत्व गर्न तपाईंलाई सफलताको शुभकामना। मेरो प्रार्थना र आशीर्वाद तपाईंसँग छ।” यो सन्देशले उहाँको नेपालप्रतिको गहिरो स्नेह र शान्तिको कामनालाई झल्काउँछ।
नेपाल, तिब्बतीसंस्कृति र वज्रयान बौद्धधर्मको महत्वपूर्ण केन्द्रको रूपमा, दलाई लामाको मनमा विशेष स्थान राख्छ। सन् १९८९ मा शान्तिका लागि नोबेल पुरस्कार विजेता दलाई लामाको यो सन्देशले नेपालको शान्तिपूर्ण भविष्यप्रतिको आशावादलाई थप बलियो बनाउँछ। यस्तै, निर्वाचित निर्वासित तिब्बती सरकार (सेन्ट्रल टिबटेनएडमिनिस्ट्रेसन) CTA का प्रमुख सिक्योङ पेन्पा छिरिङले सेप्टेम्बर १६ मा बधाई पत्र पठाउँदै नेपालको स्थिरता र लोकतन्त्रको सुदृढीकरण कालागि सहयोगको प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। उनले भने, “नेपालको यो नेतृत्व परिवर्तन हिमालय क्षेत्रका लागि सकारात्मक सन्देश हो। हामी नेपालको शान्ति र समृद्धिको कामना गर्छौं।” त्यसैगरी, स्पिकर खेन्पो सोनाम टेनफेलले सेप्टेम्बर १५ मा बधाई सन्देश पठाउँदै नेपालले शान्ति र स्थिरता कायम राखोस् भनी शुभकामना व्यक्त गरे। यी सन्देशहरूलाई राजनीतिक दृष्टिकोणले नबुझी सांस्कृतिक र मानवीय सम्बन्धको प्रतीकको रूपमा ग्रहण गर्नुपर्छ।
नेपाल र तिब्बतबीचको सम्बन्ध शताब्दियौँ पुरानो छ, जुन सांस्कृतिक, धार्मिक र ऐतिहासिक आधारमा टिकेको छ। नेपालमा बसोबास गर्ने हजारौँ तिब्बती शरणार्थी र तिब्बती बौद्ध विहारहरूमा अध्ययनरत लामाहरूले यो सम्बन्धलाई जीवन्त राखेका छन्। सन् १९८१ मा दलाई लामाले बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीको भ्रमण गर्नुभएको थियो, जुन बौद्ध धर्मका चार पवित्र धामहरूमध्ये एक हो। यो भ्रमणले नेपाल र तिब्बती समुदायबीचको आध्यात्मिक सम्बन्धलाई थप गहिरो बनायो। नेपालको बौद्ध संस्कृति र तिब्बती वज्रयान परम्पराबीचको समानताले दुवै समुदायलाई एकताबद्ध गरेको छ। CTA को समर्थनले सीमावर्ती क्षेत्रको सुरक्षा, सांस्कृतिक आदान-प्रदान र आपसी सहयोगलाई प्रोत्साहन गर्छ। दलाई लामाको शुभकामना र तिब्बती नेतृत्वको समर्थनले नेपालको नेतृत्वलाई अन्तर्राष्ट्रिय वैधता र प्रेरणा प्रदान गरेको छ। यो सम्बन्धले नेपाल र तिब्बतको साझा धरोहरलाई सम्मान गर्दै हिमालय क्षेत्रमा शान्ति र स्थिरताको सन्देश बोकेको छ।
दलाई लामाको सन् १९८९ को शान्ति नोबेल पुरस्कारले उनको विश्वव्यापी प्रभाव र शान्तिको सन्देशलाई स्थापित गरेको छ। उनको यो शुभकामना सन्देशले नेपालको परिवर्तनलाई विश्व मञ्चमा थप महत्व प्रदान गर्छ। अन्य नोबेल पुरस्कार विजेताहरूले पनि विगतमा नेपालको शान्ति र विकासप्रति समर्थन व्यक्त गरेका छन्। उदाहरणका लागि, सन् २०१८ को शान्ति नोबेल पुरस्कार विजेता डेनिस मुकवेगे र नादिया मुरादले मानवअधिकार र शान्तिका लागि नेपालको प्रयासलाई सराहना गरेका थिए। यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय व्यक्तित्वहरूको समर्थनले नेपालको सांस्कृतिक र मानवीय पहिचानलाई विश्वमाझ उजागर गर्छ। यी शुभकामनाहरूलाई राजनीतिक दृष्टिकोणले नबुझी शान्ति, एकता र सांस्कृतिक सद्भावको सन्देशको रूपमा स्वीकार गर्नुपर्छ।
दलाई लामाको सन् १९८१ को लुम्बिनी भ्रमणले नेपालप्रति उनको स्नेहलाई पहिल्यै प्रस्ट गरिसकेको छ, र यो शुभकामना त्यही स्नेहको निरन्तरता हो। नेपालका नागरिकहरूले यस्ता सन्देशहरूलाई विनम्रतापूर्वक ग्रहण गर्दै राष्ट्रिय एकता र मर्यादालाई बलियो बनाउनुपर्छ। विश्वका विभिन्न भागबाट प्राप्त शुभकामनालाई राजनीतिक रङ नदिई सही भावनामा स्वीकार गर्नु नेपालको सांस्कृतिक समृद्धिको पहिचान हो। दलाई लामाको लुम्बिनी भ्रमण र उनको हालको शुभकामनाले नेपाल-तिब्बत सम्बन्धको सांस्कृतिक, आध्यात्मिक र ऐतिहासिक एकतालाई उजागर गर्छ। CTA का सिक्योङ र स्पिकरको समर्थनले यो सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउँछ।
जन जेडको शक्तिले ल्याएको यो परिवर्तनमा नवनियुक्त नेतृत्वले नेपाललाई चुनौतीपूर्ण समयमा स्थिरता र शान्तितर्फ डोर्याउन सक्छ। नेपाल र तिब्बतको साझा इतिहासले हिमालय क्षेत्रमा शान्ति र समृद्धिको सन्देश बोकेको छ। यी शुभकामनालाई राजनीतिकरणबाट जोगाउँदै सही भावनामा ग्रहण गरेर नेपालले क्षेत्रीय सहकार्य र एकताको नयाँ अध्याय लेख्ने अवसर प्राप्त गरेको छ। आशा छ, यो नेतृत्वले नेपाललाई समृद्ध र शान्तिपूर्ण भविष्यतर्फ डोर्याउनेछ। यो शुभकामना र बधाई सन्देश पहिलोपटक आएको हुनाले यसको महत्व र गहिराई कति धेरै छ सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ। (यसमा लेखिएका विचार लेखकका निजी हुन्)
