नेपाल हिमाल, प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक सम्पदाका कारण विश्वभर परिचित छ । तर बदलिँदो विश्व पर्यटन प्रवृत्तिले अब केवल दृश्य अवलोकनभन्दा अनुभवमूलक गतिविधिलाई बढी महत्व दिन थालेको छ । यही सन्दर्भमा आइस स्केटिङ नेपालका लागि खेल पर्यटनको नयाँ र सम्भावनायुक्त क्षेत्रका रूपमा उदाउँदै गएको देखिन्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय आइस स्केटिङ खेलाडी तथा स्केटिङ संस्कृतिकी प्रवद्र्धक जुलिया स्टर्जनका अनुसार, नेपालले अब परम्परागत पर्यटनभन्दा फरक र नवीन गतिविधितर्फ ध्यान दिनुपर्ने समय आएको छ । आइस स्केटिङ त्यस्तो गतिविधि हो, जसले सबै उमेर समूहलाई आकर्षित गर्न सक्छ । पर्वतारोहणजस्तो जोखिमपूर्ण नभई यो परिवार, बालबालिका, युवादेखि ज्येष्ठ नागरिकसम्मका लागि सहज, सुरक्षित र रमाइलो अनुभव बन्न सक्छ ।
आइस स्केटिङको सबैभन्दा ठूलो विशेषता यसको वर्षभर सञ्चालन हुने क्षमता हो । ट्रेकिङ वा हिमाल आरोहण जस्ता गतिविधि मौसममा निर्भर हुन्छन्, तर स्केटिङ रिंकहरू ३६५ दिन सञ्चालन गर्न सकिन्छ । यसले नेपालमा देखिने ‘डेड सिजन’ पर्यटनलाई हटाउन र वर्षैभरि पर्यटक आकर्षित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ । यसले पर्यटन उद्योगलाई स्थायित्व दिनुका साथै रोजगारीका नयाँ अवसरहरू पनि सिर्जना गर्न सक्छ ।
यदि आवश्यक पूर्वाधार—जस्तै आधुनिक स्केटिङ रिंक, गुणस्तरीय होटल, सहज यातायात र स्थिर विद्युत् आपूर्ति—विकास गर्न सकियो भने नेपालले दक्षिण एसियामै फरक पहिचान बनाउन सक्छ । स्केटिङ जस्तो खेलमा लगानीले नेपाललाई नयाँ प्रकारको खेल गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्न मद्दत पुर्याउनेछ ।
यसका साथै, आइस स्केटिङले उच्चस्तरीय अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरू पनि भित्र्याउने सम्भावना बोकेको छ । स्केटर, प्रशिक्षक, खेलाडी, प्रशिक्षार्थी तथा खेलप्रेमीहरूलाई लक्षित गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता, प्रशिक्षण शिविर र एक्सचेन्ज कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकिन्छ । यस्ता पर्यटकहरूले सामान्य पर्यटकको तुलनामा बढी खर्च गर्ने भएकाले यसले अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ ।
यद्यपि, यो सम्भावनालाई वास्तविकतामा रूपान्तरण गर्न केही चुनौतीहरू पनि छन् । उच्च लागत, प्राविधिक जनशक्ति अभाव, पूर्वाधार विकासको आवश्यकता, विद्युत् आपूर्तिको समस्या र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेका छन् । साथै, नेपालमा प्राकृतिक आइस रिंकको अभावले पनि सुरुवाती चरणमा कठिनाइ सिर्जना गर्न सक्छ । तर दीर्घकालीन योजना, स्पष्ट नीति र निरन्तर लगानीमार्फत यी चुनौतीहरू समाधान गर्न सकिन्छ ।
डेनमार्कजस्ता देशबाट नेपालले सिक्न सक्ने महत्वपूर्ण कुरा भनेको स्केटिङलाई केवल खेलका रूपमा होइन, सामाजिक गतिविधिका रूपमा विकास गर्नु हो । परिवार र समुदायसँग जोडेर स्केटिङलाई लोकप्रिय बनाउन सकिन्छ—जस्तै सस्तो सदस्यता योजना, पारिवारिक पास, सप्ताहन्त कार्यक्रम र विभिन्न सामाजिक कार्यक्रमहरू । यसले स्थानीय सहभागिता बढाउनुका साथै स्केटिङ संस्कृतिको विकासमा सहयोग पुर्याउँछ ।
यस यात्रामा खेलाडी र सद्भावना दूतहरूको भूमिका पनि अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ । उनीहरूले नेपाल र अन्तर्राष्ट्रिय स्केटिङ समुदायबीच पुलको काम गर्छन् । छोटो अवधिमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको प्रचार–प्रसार गर्न सकिन्छ भने दीर्घकालमा पूर्वाधार विकास र प्रतियोगिता आयोजना गर्न सहयोग मिल्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य यस क्षेत्रको सफलताको आधार हो । विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय संस्थासँगको सहकार्यले प्राविधिक ज्ञान, तालिम, प्रतिस्पर्धाको अवसर र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिलाउन मद्दत गर्छ । यसले नेपाली खेलाडीहरूलाई विश्वस्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाउँछ ।
यसका लागि सरकार र निजी क्षेत्रबीचको सहकार्य अपरिहार्य छ । सरकारले नीति निर्माण, कानुनी व्यवस्था, पूर्वाधार र प्रवर्द्धनमा भूमिका खेल्नुपर्छ भने निजी क्षेत्रले लगानी, प्रविधि र सञ्चालनमा सक्रिय हुनुपर्छ । दुवै पक्षको सहकार्यले मात्र दिगो विकास सम्भव हुन्छ ।
भविष्यमा नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय स्केटिङ प्रतियोगिता आयोजना गर्ने सम्भावना पनि प्रबल छ । सुरुवातमा साना स्तरका प्रतियोगिता आयोजना गर्दै अनुभव संकलन गर्न सकिन्छ र ५–१० वर्षभित्र ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता आयोजना गर्ने लक्ष्य राख्न सकिन्छ ।
अन्ततः, आइस स्केटिङ नेपालका युवाहरूका लागि पनि नयाँ अवसर हो । यो केवल खेल मात्र नभई करियर, पहिचान र अन्तर्राष्ट्रिय पहुँचको माध्यम बन्न सक्छ । आजको युवा पुस्ताले ठूलो सपना देखेर, निरन्तर मेहनत गरेर र एक–अर्कालाई साथ दिँदै नयाँ इतिहास रचना गर्न सक्छ ।
नेपालले यदि समयमै आइस स्केटिङलाई रणनीतिक रूपमा विकास गर्न सकेमा, यो खेल पर्यटनको नयाँ अध्याय सुरु गर्ने बलियो माध्यम बन्न सक्छ ।
